Schipbreuk op een rotsachtige kust
- Kunstenaar
- Wijnandus Johannes Josephus Nuijen (1813-1839)
- Jaar
- 1837
- Genre
- zeegezicht
- Trefwoorden
- kust, schip, storm, zee
- Categorie
- schilderij
- Drager
- paneel
- Techniek
- olieverf
- Compositie
- horizontaal
- Afmetingen
- 153,5 x 205,5 cm
- Gesigneerd
- links onder, W.J.J. Nuyen Bz f
- Locatie
- Museum permanente tentoonstelling
- Eigenaar
- Rijksmuseum Amsterdam, inv nr A 4645 catalogus nummer 1769 A2
Beschrijving
Dit schilderij is een hoogtepunt van de Nederlandse romantiek. Het verbeeldt de nietigheid van de mens te midden van de natuur. In een storm is een driemaster op de klippen gelopen en vergaan. De bemanning zoekt radeloos het strand af naar overlevenden. Zonnestralen doen een poging de donkere lucht te doorbreken en bieden zicht op de overweldigende, steile rotswanden, waardoor de mensen nog kleiner lijken.
Bron: 1986 Op zoek naar de Gouden Eeuw – Nederlandse schilderkunst 1800-1850
Kort na Nuyens begrafenis in 1839 verscheen van deze droeve plechtigheid een uitgebreid verslag in het Haagse kunsttijdschrift De Beeldende Kunsten. In dit herdenkingsartikel werd Nuyens genie ongemeen geprezen ten bewijze van zijn rijke fantasie werd gewezen op een ‘zeer kapitaal’ schilderij met een voorstelling van het verongelukken van een driemasterschip op een rotsachtig strand, met doorbrekend zonlicht, dat volgens het blad 'uitmuntend genoemd mag worden, en nog des te meer wanneer men dit beschouwd als een voortbrengsel der verbeelding, die zelfs niet door de herinnering ondersteund kon worden.' Het omstreeks 1836 te dateren schilderij bevond zich toen in het kabinet van één van de grootste verzamelaars van eigentijdse kunst in Nederland, de Haagse kolonel De Ceva. Het werd vervolgens in 1843 gekocht door Koning Willem II en in zijn beroemde verzameling opgenomen.
Voor een ongeveer 23-jarige is de ambitieuze Schipbreuk op een rotsachtige kust een bepaald bijzondere prestatie, temeer daar Nuyen er uitstekend in is geslaagd om van de woedende kracht der elementen een groots en meeslepend drama te maken. Het geweld van de storm, de onstuimige zee en vooral het enigszins valse effekt van het onverwacht doorbrekende zonlicht zijn trefzeker en met gloedvolle kleuren uitgebeeld. Alleen de voorgrond is misschien wat al te bont en het is voor de zorgvuldige beschouwer waarschijnlijk ook vandaag nog wel begrijpelijk waarom de stijl van Nuyen en zijn medestanders door conservatieve critici als een 'fantasmagorie van kleuren' werd afgekeurd.
Vergelijking met de meer traditionele, maar eveneens kapitale Marine van Johannes Schotel uit 1827 (cat. nr. 61) leert onmiddellijk hoe nieuw en anders het kleurgebruik en de schildertrant van Nuyen waren. Schotels veel tekenachtiger manier is nog geheel op het voorbeeld van de Hollandsche meesters uit de Gouden Eeuw gebaseerd, terwijl eigentijdse Franse schilders als Gudin en Isabey voor Nuyens stijl verantwoordelijk zijn. Niettemin bleef Nuyen in vergelijking met zijn Franse voorbeelden altijd gematigd en voorzichtig: reusachtige doeken met spookachtige vloedgolven in contrastrijke kleuren heeft de Haagse meester nooit geschilderd.
Tentoonstellingen
Bronnen
- 1947 boek ‘van romantiek tot realisme’ J Knoef
- 1967 catalogus ‘fantasie en werkelijkheid’ Dordrechts museum , nummer 120 afbeelding pagina 71
- 1970 boek lexicon ‘Nederlandse beeldende kunstenaars 1750 -1950’ deel II P. Scheen , afbeelding 233
- 1975 Bulletin van het Rijksmuseum , 23e jaargang No 2 pagina 73 en 75 C.J. de Bruyn Kops
- 1976 boek ‘all the paintings of the Rijksmuseum’ , pagina 421
- 1977 catalogus 'Wijnand Nuyen 1813-1839 romantische werken' , nummer 48 pagina 82
- 1986 boek 'Op zoek naar de Gouden Eeuw - Nederlandse schilderskunst 1800-1850', blz 132 nummer 42 afbeelding en beschrijving
- 1993 catalogus tentoonstelling Rijswijk ‘Wijnand Nuijen en zijn vrienden, speurtocht in de Hollandse Romantiek’ Henk Dinkelaar , bladzijde 49 afbeelding 4.01
- 1995 werkstuk 'schilderkunst in de 19e eeuw' Harry Rijpkema
- 2000 boek 'Poëzie der werkelijkheid – Nederlandse schilders van de negentiende eeuw' Marjan van Heteren / Ronald de Leeuw, pagina 72 afbeelding 37
- 2001 Boek 'Vruchten van Minerva, bekroonde romantische werken 1824-1851' door J. van Roekel, pagina 57 afbeelding 38
- 2005 boek ‘Meesters van de Romantiek – Nederlandse kunstenaars 1800-1850’ Ronald de Leeuw / Jenny Reynaerts / Benno Tempel, afbeelding pagina 235
- 2006 boek 'Het Romantiek boek' Ronald de Leeuw / Benno Tempel, pagina 276
- 2009 boek 'Nederlandse Kunst in het Rijksmuseum 1800-1900' Gijs van der Ham, Pagina 124 met kleuren illustratie
- 2012 boek A.P.P.C.R.E. de Ceva, een hoveling in de kunstwereld, Hugo Rijpma, pagina 137 kleurenfoto en beschrijving, pagina 137 kleurenfoto en beschrijving
- 2014 boek 'Willem II de koning en de kunst' Dordrechts Museum , pagina 111 kleurenfoto
- 2017 boek 'de Romantiek in het Noorden' , pagina 43, pagina 167
Provenance
- 1839 collectie Kabinet Kolonel de Ceva Den Haag
- 1843 kunsthandel P.K. Koning Rotterdam
- 1843-1850 collectie Koning Willem II gekocht voor fl 3800,-
- 1850 veiling collectie Koning Willem II Den Haag
- 1850 gekocht door A. Lamme, Rotterdam voor fl 1110,-
- Collectie D.R. Dooyes ‘s Gravenland
- 1974 Veiling Mak van Waay Amsterdam lot 50 fl 80.000
- 1974 Collectie Rijksmuseum Amsterdam
Links
Media
